Panie z Cranford ( Cranford)

Akcja: ok. 1840 r., Anglia
Fabuła: Siłą Cranford nie jest porywająca intryga, namiętny romans, czy skłaniające do refleksji zakręty    historii. Seria zagospodarowała wycinek rzeczywistości zwykle pomijany w wielkich produkcjach kostiumowych. Dramaty codzienności, banalne nieporozumienia, które spiętrzone prowadzą do tragedii, bliskość śmierci, która przychodzi niespodziewanie i bez patosu. Zgrabnie połączono elementy komiczne z motywami ocierającymi się o kwestie fundamentalne: życia i śmierci, miłości i świadomej z niej rezygnacji. Jedno nie przeszkadza drugiemu, śmiech nie brzmi fałszywie, choć następuje po dramatycznym wydarzeniu.
Bohaterowie: Na planie zgromadzono śmietankę brytyjskich aktorów charakterystycznych. Ich żywiołowa gra, zniuansowana pomimo wyraźnie parodystycznego rysunku postaci, przemawia do widza. Świetna jest zwłaszcza Deborah w interpretacji Eillen Atkins. Na pozór kostyczna, zanurzona w rytuałach dnia codziennego, pod wpływem dramatycznych wydarzeń pozwala sobie na wyłom w pielęgnowanych od lat zasadach, nie tracąc przy tym nic ze swojej dumnej postawy.
Kostiumy: Cechą wyróżniającą produkcje kostiumowe spod znaku BBC jest pieczołowicie oddany realizm przedstawionego świata. Kostiumy nie odciągają uwagi od akcji, idealnie wtapiają się w przemyślaną scenografię. Zgodnie z konwencją kostiumy są powściągliwe, sprawiają wrażenie znoszonych. Ich twórcom udało się uniknąć pułapki poprawności historycznej, która polega na ścisłym trzymaniu się reguł rządzących modą w danym momencie. W erze sprzed masowej produkcji, ubrania zaliczano do towarów luksusowych i bardzo często dziedziczono je po przodkach. Z konieczności przeprowadzono swoisty recykling odzieżowy, odświeżając stare kreacje zgodnie z regułami mody. Bardzo wąska grupa społeczna mogła pozwolić sobie na częste zmiany garderoby, a i wśród uprzywilejowanych nierzadko występowały pragmatyzm i niechęć do podążania za modą.
Tło historyczne: Rewolucja przemysłowa pokazana od drugiej strony, z punktu widzenia niewielkich miasteczek, osad, które najwięcej straciły na postępującej industrializacji. Symbolem nowych czasów jest kolej, której nadejście mieszkańcy Cranford witają z przerażeniem. Wieszczą upadek obyczajów, zaniechanie tradycji, napływ obcych, którzy bezpowrotnie zniszczą atmosferę Cranford.

 

 

Buddenbrookowie. Dzieje upadku rodziny.( Die Buddenbrooks)

Akcja: 1845-1870, Lubeka
Fabuła: Zapis upadku kupieckiego rodu na tle panoramy XIX-wiecznej Lubeki. Film oparty na dziele Tomasza Manna nie jest jego wiernym odwzorowaniem. Ograniczając krąg bohaterów i wątków, zachowuje jednak książkowy rozmach w nakreśleniu przemijającego świata. Powieść Manna została bowiem uznana za swoisty manifest ginącej kultury mieszczaństwa. Ma on słodko-gorzki posmak, gdyż z nostalgicznej atmosfery utworu przebija rozczarowanie portretowanym środowiskiem. Podążając tropem powieści film nie daje prostego wytłumaczenia ,dlaczego świetnie prosperująca rodzina w każdym kolejnym pokoleniu zdaje się tracić siły życiowe i wolę walki o swoje miejsce w świecie handlu. W zamian zabiera widzów na sale balowe, do kantorów kupieckich i nadmorskich kurortów, konfrontując ich tętniącą bogactwem otoczkę z zamierającym duchem bohaterów.
Bohaterowie: W centrum opowieści znajduje się rodzeństwo Buddenbrooków, każde na swój sposób próbujące odnaleźć się w sztywnych ramach wyznaczonych przez rodzinną tradycję. Najstarszy Tomasz podąża drogą przodków, by przekonać się,że wiedzie ona do osobistego i zawodowego niespełnienia. Jego siostra Tonia wikła się w kolejne nieudane małżeństwa, mające udowodnić jej samej i reszcie świata,że ma swój udział w budowaniu prestiżu rodowego nazwiska. Najmłodszy Christian usiłuje zbuntować się, ale daremny to wysiłek, skoro w swym sprzeciwie nie proponuje nic w zamian.
Kostiumy: Konwencję wyznacza solidna mieszczańska obyczajowość. Dominują wzory konserwatywne, stroje mają być przede wszystkim schludne, dopiero w dalszej kolejności eleganckie. Odwrotna prawidłowość widoczna jest w przypadku żony Tomasza, wyrafinowanej artystki Gerdy. Tu estetyka przeważa nad funkcjonalnością.
Tło historyczne: Pisząc powieść o rodzinie Buddenbrooków Tomasz Mann czerpał szeroko z własnych doświadczeń. Urodził się w Lubece jako syn zamożnego hurtownika zbożowego i senatora, którego przedwczesna śmierć spowodowała upadek rodzinnej firmy. W testamencie wypowiedział się też stanowczo przeciwko karierze literackiej synów. Ten konflikt między szacowną profesją kupca a dążeniem do nieskrępowanej wolności tworzenia znalazł odbicie na kartach książki, choć jej naczelni buntownicy o artystycznych duszach skończyli żyjąc w poniżeniu lub dosięgła ich przedwczesna śmierć.
Ocena:5/5
Linki: filmweb

Zatrute pióro (Quills)

Akcja: 1794-1814, Francja
Fabuła: Ostatnie lata życia markiza de Sade, jako przypowieść o wolności słowa i cienkiej granicy, która dzieli dobro i zło, moralność i zepsucie. Rzeczywistość zdaje się potwierdzać tezę bohatera o nierozerwalnym połączeniu okrucieństwa z seksualnością. Markiz zamknięty w zakładzie dla obłąkanych cieszy się przywilejem tworzenia nowych powieści, które z pomocą zauroczonej nim praczki Madeleine przedostają się na zewnątrz. Teksty wychodzące spod jego pióra docierają do zniesmaczonego Napoleona, który postanawia zamknąć usta perwersyjnemu arystokracie. Wysyła w tym celu doktora Antoine'a Royer-Collard, dla którego najlepszym sposobem wyleczenia obłędu jest zadawanie cierpienia. Jego oponentem jest ksiądz Francois Simonet de Coulmier wcielający w życie nowatorskie ,humanitarne podejście do chorych.
Wyzwolenie przez pisanie jest jednym z najważniejszych kwestii poruszanych w filmie. Dla markiza możliwość przelewania na papier swoich fantazji jest formą terapii, która chroni jego samego i otoczenie przed wcielaniem ich w życie. Jego twórczość wzbudza jednak skrajne reakcje: od potępienia po zachwyt , dostarcza rozrywki , ale i edukuje seksualnie.
Dzieło Kaufmana to także poruszający traktat o złu, które często przyobleczone w szaty moralności i zdrowego rozsądku niszczy wszystko, co wymyka się jednoznacznym osądom.
Bohaterowie: Wielka kreacja Geoffreya Rusha wzbudza szeroką gamę emocji: współczucie,podziw, ale i odrazę, niesmak. Markiz de Sade ożywa na ekranie nie jako perwersyjne monstrum, do którego jesteśmy przyzwyczajeni z lekcji historii i literatury, ale człowiek mierzący się z własnymi pragnieniami i zmuszony ponieść karę za własne myśli.
Na szczęście film nie dzieli bohaterów na jednoznacznie złych i dobrych. Pozwala dostrzec słabość w anielsko dobrym ojcu Coulmier ( świetny Joaquin Phoenix), śmieszność w posępnym doktorze ( błyskotliwy Michael Caine). Bardzo dobrze wypada także Kate Winslet, jako rezolutna praczka, której uwielbienie dla markiza skończy się tragedią .
Kostiumy: Odzwierciedlają status bohaterów i ich osobowość . Markiz nosi poplamione i zniszczone ubranie , na tyle jednak eleganckie ,iż przypomina o jego pochodzeniu. Ciekawie przedstawiono garderobę Madeleine. Jest uboga, ale na swój sposób ekstrawagancka. Gorset noszony jest na wierzchu, czepek zastąpiono płócienną chustą.
Tło historyczne: Zakład, w którym przebywał markiz, Charenton uważano w tamtych czasach za niezwykle nowoczesny. Świetność zawdzięczał księdzu Francois Simonet De Coulmier, który przekształcił dawny klasztor w modelowo prowadzony szpital dla chorych psychicznie. W odróżnieniu od większości tego typu przybytków pacjentów Charenton nie poddawano "leczeniu" opartym na krępowaniu, polewaniu zimną wodą, czy upuszczaniu krwi. Humanitaryzm okazywany chorym był , jak na owe czasy niezwykle postępowym pomysłem. Jedną z form terapii stosowanych w Charenton był amatorski teatr prowadzony przez markiza de Sade.
Ocena: 4/5
Linki: strona filmweb